Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Διασυνοριακές προστατευόμενες περιοχές. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Διασυνοριακές προστατευόμενες περιοχές. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

30 Νοε 2009

ΔΤ για τη συμφωνία των 3 πρωθυπουργών στις Πρέσπες

30.11.2009

Πάρκο Πρεσπών: Κάλιο αργά παρά ποτέ!

Οι Οικολόγοι Πράσινοι χαιρετίζουμε τη συμφωνία των 3 πρωθυπουργών που έστω και με 10 χρόνια καθυστέρηση συμφώνησαν σε ένα πλαίσιο διαχείρισης ολόκληρης της λεκάνης απορροής των Πρεσπών.

Αυτά τα 10 χρόνια το Πάρκο Πρεσπών καρκινοβατούσε χωρίς στήριξη από το Ελληνικό κράτος, βασισμένο στη δουλιά των Μη Κυβερνητικών οργανώσεων και των διεθνών οργανισμών. Τώρα ο χαμένος χρόνος πρέπει να κερδηθεί. Η κυβέρνηση πρέπει να φροντίσει την προστασία του ελληνικού τμήματος που αποτελεί σε μεγάλο βαθμό προϋπόθεση της επιτυχίας της τριμερούς συνεργασίας.

Ο φορέας διαχείρισης του εθνικού πάρκου Πρεσπών αυτή τη στιγμή είναι ανύπαρκτος. Το διοικητικό συμβούλιο με τους σκανδαλώδεις διορισμούς του περασμένου Σεπτεμβρίου βρίσκεται σε αναγκαστική αργία. Το προσωπικό του ήδη ανεπαρκές για το έργο που έχει αναλάβει πρόκειται να απολυθεί άμεσα. Απαιτείται άμεσα η συγκρότηση εκ νέου του ΔΣ του φορέα και η πλήρης στελέχωσή του με προσωπικό που πλέον θα έχει να διαχειριστεί όχι μόνο την προστασία του Ελληνικού μέρος αλλά και τη συμμετοχή στο τριεθνές πάρκο.

Ελπίζουμε τέλος ότι η συνάντηση θα βοηθήσει μέσα στο επόμενο χρονικό διάστημα να λυθεί το χρονίζον ζήτημα της ονομασίας και η γειτονική χώρα να ξεκινήσει τις διαπραγματεύσεις για την είσοδό της στην Ευρωπαϊκή Ένωση με μια σύνθετη ονομασία κοινής αποδοχής.

Η Εκτελεστική Γραμματεία των Οικολόγων Πράσινων

Για Για περισσότερες πληροφορίες:

Μιχ Μιχάλης Πετράκος, τηλ.: 2385051868, 6942984455

4 Φεβ 2009

Διασυνοριακές προστατευόμενες περιοχές




Η IUCN ορίζει ως Διασυνοριακή Προστατευόμενη Περιοχή: «μια χερσαία ή θαλάσσια περιοχή η οποία εκτείνεται πέραν των συνόρων μεταξύ κρατών, διοικητικών μονάδων εντός των κρατών (όπως επαρχίες, περιφέρειες), αυτόνομων περιοχών ή περιοχών εκτός των ορίων εθνικής κυριαρχίας ή δικαιοδοσίας, συστατικά τμήματα της οποίας προορίζονται ειδικά για την προστασία και διατήρηση της βιοποικιλότητας και των φυσικών και συναφών πολιτιστικών πόρων και διαχειρίζονται συλλογικά με νομικά μέσα ή άλλους αποτελεσματικούς τρόπους».

Επιπλέον, τα Πάρκα για την Ειρήνη ορίζονται ως «Διασυνοριακές Προστατευόμενες Περιοχές που επίσημα προορίζονται για την προστασία και διατήρηση της βιοποικιλότητας και των φυσικών και συναφών πολιτιστικών πόρων και στην προώθηση της ειρήνης και συνεργασίας».

Ωστόσο, η διασυνοριακή προστασία μπορεί να περιλάβει μια ευρεία ποικιλία διαφορετικών προσεγγίσεων, συνδεδεμένων μεταξύ τους με το κοινό ζήτημα της υπέρβασης των διεθνών συνόρων. Τα παραδείγματα ξεκινούν από δύο προστατευόμενες περιοχές σε διαφορετικές χώρες που μοιράζονται κοινά σύνορα και συνεργάζονται μεταξύ τους και φθάνουν μέχρι ένα μωσαϊκό χρήσεων γης σε τρεις ή περισσότερες χώρες που συμβάλουν στην προστασία της βιοποικιλότητας.

Η φύση της σχέσης μεταξύ διαφορετικών προστατευόμενων περιοχών μπορεί να ποικίλει από μια επίσημη αναγνώριση μιας διασυνοριακής προστατευόμενης περιοχής, που έχει οριστεί νόμιμα σε δύο ή περισσότερες εμπλεκόμενες χώρες και με υποστήριξη στο πιο υψηλό πολιτικό επίπεδο, μέχρι μια πιο απλή και λιγότερο επίσημη συμφωνία συνεργασίας και ανταλλαγής πληροφόρησης, ικανοτήτων και πόρων.

(Μετάφραση από www.europarc.org/ Σ. Ψαρούδας)

Περισσότερες πληροφορίες και στην ιστοσελίδα της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Προστατευόμενων Περιοχών.

Επίσης:
Transboundary Protected Areas for Peace and Co-operation
Transboundary protected areas - Encyclopedia of Earth


Ένα μοναδικό παράδειγμα διασυνοριακής προστατευόμενης περιοχής στα νότια Βαλκάνια αποτελεί και το Διασυνοριακό Πάρκο Πρεσπών. Χωρίς, ωστόσο, να λείπουν και τα προβλήματα, όπως τα διαπιστώνει το WWF-Ελλάς, από το 2006.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι πρωτοβουλίες της οργάνωσης "Καλλιστώ" για τη Διασυνοριακή Προστατευόμενη Περιοχή της Οροσειράς Ροδόπης.

Χρήση του Δικαίου προς Όφελος της Διασυνοριακής Προστασίας της Φύσης

Κείμενο του Tomme Young του Περιβαλλοντικού Νομικού Κέντρου της IUCN (από: http://www.europarc.org/international/europarc.html)

Μετάφραση-απόδοση: Σπύρος Ψαρούδας


Αν και δεν υπάρχει διεθνής σύμβαση που ορίζει τα σχετικά με Διασυνοριακές Προστατευόμενες Περιοχές (Δ.Π.Π.), υπάρχουν πολλοί τύποι νόμων που μπορούν να παίξουν ρόλο στην ανακήρυξη και διαχείρισή τους:

• Διεθνές Δίκαιο:
Δεσμευτικές συμφωνίες όπως Πολυμερείς Περιβαλλοντικές Συμφωνίες, συμβάσεις και "διεθνές εθιμικό δίκαιο" (αποδεκτές πρακτικές που αναγνωρίζονται από διεθνή δικαστήρια), καθώς και εθελοντικές συμφωνίες.

• Επίσημες διαπραγματεύσεις:
Διμερείς και πολυμερείς συμφωνίες στις οποίες οι συμβαλλόμενες πλευρές συμφωνούν σε όρους που γίνονται εφαρμόσιμοι.

• Εθνική Πολιτική, Δίκαιο και Κανονισμοί:
Μπορούν να βοηθήσουν στην δημιουργία Δ.Π.Π., αλλά η ενοποίηση διαφορετικών μεταξύ τους νομικών, διοικητικών και δικανικών δομών μπορεί αν αποδειχθεί δύσκολη.

• Περιφερειακό Δίκαιο και Κανονισμοί:
Οι ευθύνες περιβαλλοντικής προστασίας αποκεντρώνονται συχνά, έτσι ώστε να γίνεται δυνατή η διαπραγμάτευση μεταξύ επαρχιών και πολιτειών, ειδικά σε ομοσπονδιακά συστήματα και κράτη.

• Τοπικοί δίκαιο και παραδόσεις:
Η μεταβίβαση δικαιοδοσίας για προστατευόμενες περιοχές μπορεί να επεκταθεί μέχρι πολύ τοπικό επίπεδο (π.χ. σε δήμους ή δημοτικά διαμερίσματα).

Πώς μπορεί το Διεθνές Δίκαιο να βοηθήσει στην δημιουργία Δ.Π.Π.
Το διεθνές δίκαιο δεν προσφέρει ένα πρότυπο για να επιλυθούν τα ζητήματα που σχετίζονται με Δ.Π.Π. ούτε, όμως, πρέπει να θεωρείται εμπόδιο. Είναι σε θέση να βοηθήσει στον προσδιορισμό στόχων και υποχρεώσεων, χωρίς αυτό να συνεπάγεται ότι αυτοί μετατρέπονται αυτομάτως σε δεσμευτικό δίκαιο. Οι συμβαλλόμενοι διεθνών συμφωνιών έχουν πάρει αποφάσεις σε υψηλό επίπεδο και υποχρεώνονται να ανταποκριθούν στις δεσμεύσεις τους λαμβάνοντας κατάλληλες νομοθετικές πρωτοβουλίες σε εθνικό επίπεδο. Στις σχετικές συμφωνίες περιλαμβάνονται:

• Σύμβαση Παγκόσμιας Κληρονομιάς και Σύμβαση Ramsar:
• Σύμβαση για τη Βιοποικιλότητα (Ρίο - 1992).
• Σύμβαση του ΟΗΕ για το Νόμο στη Θάλασσα (UNCLOS).
• Σύμβαση για το Διεθνές Εμπόριο Απειλούμενων Ειδών.
• Σύμβαση για τα Μεταναστευτικά Είδη.
• Σύμβαση Πλαίσιο για την Κλιματική Αλλαγή.
• Σύμβαση για την Καταπολέμηση της Ερημοποίησης.
• Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου.

Διεθνείς Οργανισμοί και Περιφερειακές Συμφωνίες
Θεσμοί και προγράμματα, περιλαμβανομένων και των: IUCN's World Commission on Protected Areas, the United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO) Man and the Biosphere Programme, the United Nations Environment Programme and the United Nations Food and Agriculture Organization, μπορούν να βοηθήσουν στην ίδρυση Δ.Π.Π.

Αρκετές περιφερειακές συμφωνίες περιλαμβάνουν τη διασυνοριακή προστασία, περιλαμβανομένων των: South Pacific Regional Environmental Programme, the Protocol on Specially Protected Areas and Wildlife in the Wider Caribbean Region, the African Convention on the Conservation of Nature and Natural Resources, the New Partnership for Africa's Development (NEPAD) and the Barcelona and Bern Conventions.

Ιδιαίτερα χρήσιμα είναι τα πλαίσια που καθιερώθηκαν στον Μεσοαμερικανικό Βιολογικό Διάδρομο (Mesoamerican Biological Corridor) και στη λεκάνη του Δούναβη.

Τι είδους νομικών συμβουλών μπορούν να δοθούν

Παρά του ότι λίγες συμφωνίες για Δ.Π.Π. έχουν ολοκληρωθεί, αποδείχθηκαν χρονοβόρες, ακριβές και περιορισμένης επιτυχίας. Μέχρι τώρα, το πιο κοινό πρώτο βήμα στον σχεδιασμό μιας Δ.Π.Π. είναι να ξεκινήσουν συνομιλίες μεταξύ κυβερνήσεων που τελικά οδηγούν στην διαπραγμάτευση για μια συμφωνία. Δυστυχώς, το πρώτο αυτό βήμα αποτελεί τον πρωταρχικό λόγο αποτυχίας γιατί οι διακρατικές διαπραγματεύσεις έχουν υψηλό κόστος και μεγάλη δυσκολία. Μια λιγότερη τυπική προσέγγιση μπορεί να αποδειχθεί και πιο επιτυχής.

Τα επόμενα βήματα μπορεί να είναι χρήσιμα:
• Ανάλυση:
Προσδιορισμός ζητημάτων και του τρόπου που επιμερίζονται οι αρμοδιότητες σε εθνικό επίπεδο. Ανάλυση των στόχων της Δ.Π.Π. και εκτίμηση των αβεβαιοτήτων και του κατά πόσο είναι εφικτή η επίτευξή τους.
• Εκτίμηση διαφορετικών επιλογών για τον τύπο της Συμφωνίας:
Προκειμένου να ικανοποιηθούν οι ανάγκες των εμπλεκόμενων. (Ένα φάσμα επιλογών παρουσιάζεται κατωτέρω).
• Ανάπτυξη Στρατηγικής:
Για να εξασφαλιστεί η ενημέρωση και να δημιουργηθούν λογικές προσδοκίες.
• Συμβουλές για τις διαπραγματεύσεις:
Ιδιαίτερα σε ζητήματα διαδικασίας. Συγκριτική ανάλυση των νόμων και, εάν είναι απαραίτητο, για την ανάπτυξη εθνικής νομοθεσίας και θεσμών.

Επίσημες ή ανεπίσημες συμφωνίες;

Εκτός από μια τυπική συμφωνία, υπάρχουν πολλές άλλες πιο ευέλικτες και λιγότερο ακριβές νόμιμες λύσεις για τη δημιουργία Δ.Π.Π., μεταξύ των οποίων:
• Ένα «Μνημόνιο Συνεργασίας» (Memorandum of Understanding) σε θέματα διασυνοριακής διαχείρισης.
• Ένα «συμφωνητικό» προς εφαρμογή.
• Μια συμφωνία ή ένα πρωτόκολλο σχετικά με Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και αναγγελία προς το κοινό και τις αρχές των παραμεθόριων περιοχών (πιθανόν με ή για την συμμετοχή τους), πριν από κάθε δράση που θα επηρεάσει τις προστατευόμενες περιοχές πάνω ή κοντά στα σύνορα.
• Ανάπτυξη ενός διμερούς ή διαπεριφερειακού «δικτύου» που θα διασυνδέει σημαντικές προστατευόμενες περιοχές.
• Δημόσιο ή ιδιωτικό συμφωνητικό ή ίδρυση Κοινοπραξίας, που θα περιλαμβάνει παραμεθόριες προστατευόμενες περιοχές.
Αντίθετα από μια Συμφωνία Δ.Π.Π., που πρέπει να διαπραγματευτεί στο υψηλότερο κυβερνητικό επίπεδο, αυτοί οι λιγότερο επίσημοι μηχανισμοί μπορούν να διαπραγματευτούν από τις διαχειριστικές αρχές των προστατευόμενων περιοχών, συντομεύοντας δραματικά το πρώτο βήμα και αφήνοντας περισσότερο χρόνο και χρήμα για την αντιμετώπιση κοινών προβλημάτων. Μπορούν να είναι πιο «ευέλικτες», αξιοποιώντας την αμοιβαία επιθυμία συνεργασίας.

Οι αρχικές συμφωνίες μπορούν να είναι αρκετά περιορισμένες σε στόχους, όπως για παράδειγμα οι στόχοι μιας ετήσια συνάντησης μεταξύ διευθυντικών στελεχών, για την επίτευξη συμφωνίας σε ετήσια διαχειριστικά σχέδια. Η συνεργασία μπορεί να εξελιχθεί εφόσον η αποτελεσματικότητα της συνεργασίας αποδεικνύεται, γίνεται ορατή, ενώ προσαρμογές μπορούν να γίνουν πιο εύκολα όπου κάτι δεν πάει καλά.

Εξάλλου, τέτοιες συμφωνίες μπορούν να μπουν σε εφαρμογή πιο γρήγορα. Δεν υπάρχει λόγος να περιληφθούν όλα τα θέματα και να προβλεφθούν όλα τα ενδεχόμενα σε μια αρχική συμφωνία, ενώ ορισμένα θέματα μπορούν να αντιμετωπιστούν σταδιακά. Με το χρόνο, οι συμβαλλόμενοι μπορούν να νοιώσουν έτοιμοι για ένα πιο επίσημο και τυπικό εργαλείο, αλλά αυτή η διαδικασία μπορεί να αποδειχθεί τότε πιο εύκολη και με μικρότερο κόστος, αφού είναι πιθανό να έχει αναπτυχθεί πραγματική συναίνεση μέσω της συνεργασίας σε συγκεκριμένα θέματα. Η τελική συμφωνία μπορεί έτσι να είναι ευρύτερη και πιο δεσμευτική και γίνεται λιγότερο πιθανό να χρειαστεί σύντομα αναθεώρηση.

Διασυνοριακές προστατευόμενες περιοχές στα Βαλκάνια

Στη συνάντηση των Πράσινων Κομμάτων των Βαλκανίων που πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη τον περασμένο Ιούνιο (βλ. διακήρυξη), κατατέθηκε και το παρακάτω κείμενο-πρόταση για την ίδρυση περισσότερων διασυνοριακών περιοχών στα Βαλκάνια:

ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ – ΕΣΤΙΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ

Πολλές περιοχές προστασίας της φύσης στις χώρες των Βαλκανίων βρίσκονται κοντά στα σύνορα ενώ υπάρχουν και πολλοί ποταμοί και λίμνες που μοιράζονται μεταξύ των χωρών της Βαλκανικής. Υπάρχουν πολλοί περιβαλλοντικοί λόγοι που συνηγορούν στη δημιουργία διασυνοριακών περιοχών προστασίας και διαδρόμων επικοινωνίας μεταξύ τους. Ο κυριότερος έχει να κάνει με την επιβίωση και την προστασία των μεγάλων θηλαστικών, όπως η αρκούδα, ο λύκος, ο λύγκας. Υπάρχουν όμως και κοινωνικοί λόγοι που συνηγορούν στη δημιουργία ενός τέτοιου δικτύου και αυτοί αφορούν κυρίως την ενίσχυση των φτωχών ορεινών πληθυσμών και τη συνεργασία των Βαλκανικών χωρών για την προώθηση των δεσμών ειρήνης.

Πιο κάτω επιχειρούμε μια καταγραφή τέτοιων περιοχών που θα μπορούσαν να τύχουν καλύτερης θεσμοθέτησης, οργάνωσης και διεθνούς υποστήριξης. Η καταγραφή αυτή επικεντρώνεται κυρίως στις προτάσεις της ΜΚΟ «Αρκτούρος» (Psaroudas 2002) και του Ινστιτούτου Προστασίας Περιβάλλοντος της Σερβίας (Marincic 2003).

Ελλάδα – Αλβανία: Όρη Γράμμος & Μοράβας.
Ελλάδα – Αλβανία – FYROM: Διασυνοριακό Πάρκο Πρεσπών.
Ελλάδα – FYROM: Όρος Βόρας – Καϊμακτσαλάν
Ποταμός Αξιός
Λίμνη Δοϊράνη
Ελλάδα – Βουλγαρία: Ποταμός Στρυμόνας, Όρος Πιρίν, Ποταμός Νέστος, Ανατολική Ροδόπη
Ελλάδα – Τουρκία: Δέλτα Έβρου

Σερβία – FYROM: Sar – Planina
Σερβία – Βουλγαρία: Stara – Planina
Αλβανία – Μαυροβούνιο – Κόσοβο: Όρος Prokletije
Σερβία – Κροατία: Gorne podunavlje – Kopacki rit
Σερβία – Ρουμανία: Όρος Djerdap
Σερβία – Ουγγαρία: Suboticka pescara – Kiskunsang

Βιβλιογραφία
- Marincic S. 2003. Peace Parks in the Balkans – Prokletije, Sar-planina. Paper prepared for the workshop on Transboundary Protected Areas in the Governance Stream of the 5th World Parks Congress, Durban, South Africa, 12-13 September 2003. http://www.tbpa.net/docs/WPCGovernance/SrdjanMarincic.doc
- Psaroudas S. 2002. Protected Areas in the Southern Balkans. Legislation, large carnivores, transborder areas. Arcturos, Hellenic Ministry of the Environment, Physical Planning and Public Works.