13 Οκτ 2009

Τα προβλήματα του συστήματος δασοπυρόσβεσης στην Ελλάδa.

Tου Ιωάννη Σταμούλη Αντιπροέδρου του Δ.Σ. της Ένωσης Αξιωματικών Πυροσβεστικού Σώματος
http://www.eaps.gr, http://fireservicenews.blogspot.com/, email: eaps@otenet.gr
http://stamoylis.blogspot.com/
jstam01@in.gr


Mονότονα σχεδόν, εδώ και μια δεκαετία, ως συνδικαλιστικός φορέας των Αξιωματικών του Πυροσβεστικού Σώματος, εκφράζουμε με το δημόσιο λόγο μας την έντονη αγωνία και προβληματισμό για την αποτελεσματικότητα του συστήματος δασοπροστασίας από τις πυρκαγιές.

Η κεντρική μας επισήμανση συνοψίζεται στην ανάγκη ενός ουσιαστικού συγκλονισμού και κινητοποίησης του συνόλου της Κοινωνίας, αλλά το κυριότερο την γενναία απόφαση της Πολιτείας να επιλύσει τα καίρια προβλήματα του Πυροσβεστικού Σώματος , αναφορικά με την καταστολή των πυρκαγιών, με την παράλληλη όμως λήψη των απαραίτητων δράσεων για την αποτελεσματική πρόληψη τους.

Μετά τις καταστρεπτικές πυρκαγιές του 2007, μόνοι εμείς, από το συνολικό πλέγμα των φορέων της δασοπροστασίας, πήραμε την πρωτοβουλία και προχωρήσαμε στην διενέργεια έρευνας μεταξύ των Αξιωματικών του Π.Σ. ώστε να καταγραφεί μέσα από τις απόψεις τους μια ουσιαστική αποτίμηση- πρόταση, που θα αποτελούσε ένα εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο για τους κρατούντες αυτού του τόπου.

Τα συμπεράσματα της έρευνας ήταν ιδιαίτερα σημαντικά, μιας και οι Αξιωματικοί του Πυροσβεστικού Σώματος κατέληξαν στα παρακάτω: .

  • Τα περί τα 4.000 κενά της οργανικής δύναμης, του Π.Σ. επηρέασαν πάρα πολύ την αποτελεσματικότητά του, ενώ λειτούργησε και σε βάρος της εφαρμογής των Αντιπυρικών Σχεδίων.
  • Χαρακτήρισαν τα οχήματα και τα μέσα που διαθέτουν οι Π.Υ. καθώς και τον ατομικό προστατευτικό εξοπλισμό του πυροσβεστικού προσωπικού ότι δεν είναι κατάλληλα και επαρκή για την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών.
  • Έκριναν πολύ καλό το Σχεδιασμό Αντιμετώπισης Δασικών Πυρκαγιών στην περιοχή ευθύνης της Υπηρεσίας τους, ότι εφαρμόστηκε ικανοποιητικά, αλλά ενισχύθηκε μέτρια από τους άλλους φορείς (Τοπική Αυτοδιοίκηση, Δασική Υπηρεσία, Εθελοντικές Οργανώσεις).
  • Χαρακτήρισαν με μικρό βαθμό τη συνεργασία της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας , με την Δασική Υπηρεσία και την Τοπική Αυτοδιοίκηση στον τομέα της πρόληψης, που είναι και ευθύνη των προαναφερόμενων Υπηρεσιών (καθαρισμός οικοπέδων – αυλών, καθαρισμός δασών, διάνοιξη αντιπυρικών ζωνών ,διάνοιξη οδών προσπέλασης, δεξαμενές, υδροστόμια, προληπτικά μέτρα και φύλαξη χωματερών), καθώς και ότι η Δ.Ε.Η., ο Ο.Σ.Ε. ή άλλοι φορείς που δραστηριοποιούνται εντός ή πλησίον των δασών, ελάχιστα, λαμβάνουν τα προληπτικά μέτρα που προβλέπονται για την αποφυγή πρόκλησης πυρκαγιάς.
  • Θεώρησαν ότι οι υποχρεώσεις πρόληψης, υλοποιούνται ελάχιστα από την Δασική Υπηρεσία και την Τοπική Αυτοδιοίκηση, όπως και ελάχιστα, οι συγκεκριμένοι φορείς λαμβάνουν υπόψη τις υποδείξεις της Υπηρεσίας τους, ενώ σημαντική είναι και η διαπίστωση ότι σε εκδήλωση δασικής πυρκαγιάς στην περιοχή ευθύνης της Υπηρεσίας τους, ο Δασάρχης ή δασικοί υπάλληλοι συνδράμουν κάποιες φορές ή σπάνια το έργο τους.

Τα σημαντικότερα ίσως ευρήματα της έρευνας αποτελούν οι απαντήσεις σε δύο ερωτήματα:

· Τα κυριότερα πρακτικά προβλήματα , που αντιμετωπίζονται κατά την έναρξη των πυροσβεστικών επιχειρήσεων σε μια δασική πυρκαγιά με σειρά σοβαρότητας:

1. Μη προσπελάσιμοι οδοί για τα πυρ/κά οχήματα

2. Απουσία αντιπυρικών ζωνών

3. Απουσία Τοπικών Αρχών για καθοδήγηση

4. Έλλειψη συντονισμού από τους υπευθύνους

· Οι μεγαλύτερες ευθύνες για τα περισσότερα μέχρι σήμερα στρέμματα καμένης δασικής έκτασης κατά την αντιπυρική περίοδο(2007) κατά σειρά σοβαρότητας οφείλονται :

1. Στην έλλειψη πρόληψης

2. Στις πρωτόγνωρες καιρικές συνθήκες

3. Στις αδυναμίες του κατασταλτικού μηχανισμού

Δυστυχώς τίποτα από όλα αυτά δεν εισακούστηκε από την επίσημη Πολιτεία, ουδείς μέχρι και την πρόσφατη πυρκαγιά της Αττικής έδειξε να συγκλονίζεται.
Ούτε η Κοινωνία ευαισθητοποιήθηκε, ώστε να περιορίσει τις πυρκαγιές, τουλάχιστον τις εξ αμελείας, ούτε γιγάντωσε ένα εθελοντικό κίνημα πυροπροστασίας, απαραίτητο πλέον στις σημερινές καταστροφές.
Ούτε οι Συναρμόδιοι Φορείς, κεντρικοί και τοπικοί, προχώρησαν στα απαραίτητα μέτρα πρόληψης πριν την έναρξη του καλοκαιριού.
Ούτε η Πολιτεία επίλυσε τα καίρια και χρονίζοντα προβλήματα του Πυροσβεστικού Σώματος:

-Δεν προχώρησε σε καμία πρωτοβουλία για το συνολικό πλέγμα δασοπροστασίας.
- Δεν συμπλήρωσε τις χιλιάδες των κενών θέσεων του Πυροσβεστικού Σώματος.
- Δεν προχώρησε σε καμία θεσμική αλλαγή για τον εκσυγχρονισμό των δομών του Π.Σ.
- Δεν προχώρησε στην ανανέωση του εξοπλισμού πυρόσβεσης (επίγεια εναέρια μέσα)
- Δεν εφοδίασε με Ατομικό Προστατευτικό Εξοπλισμό τον Μόνιμο Πυροσβέστη, ο οποίος μάχεται στις δασικές πυρκαγιές, χωρίς κράνος, γυαλιά, γάντια, ατομική προσωπίδα, καταφύγιο πυρκαγιάς.
- Απαξίωσε επαγγελματικά και οικονομικά τον σκληρά εργαζόμενο Πυροσβέστη (χαρακτηριστικό είναι οι καθυστερήσεις της πληρωμής του δασικού επιδόματος, τα τελευταία δύο χρόνια και η περσινή απαξιωτική αποζημίωση της θερινής υπερεργασίας).


Και σήμερα μετά την τελευταία καταστροφή, αυτή τη φορά στον πρωτεύοντα Νομό της χώρας μας, αντί αυτή η ίδια η Πολιτεία να αναλάβει τις ευθύνες της, προσπαθεί να τις ρίξει στον εύκολο πλέον στόχο τον ΠΥΡΟΣΒΕΣΤΗ.


Αντί να δεχθεί πλέον ότι δεν έχει θωρακίσει τους φορείς που θα ενεργήσουν προστατευτικά για αυτήν και τους πολίτες της και ότι δεν είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει πολύ μεγάλες φυσικές καταστροφές, προσπαθεί να ποινικοποιήσει την επιχειρησιακή δράση των στελεχών του Πυροσβεστικού Σώματος. Προσπαθεί με γραφειοκρατικές εξετάσεις να ανιχνεύσει «πραγματικές πολεμικές επιχειρήσεις» λες και η κατάσβεση της πυρκαγιάς υπόκειται σε τυποποιημένες πρότυπες διαδικασίες και εξειδικευμένες νομικές επιταγές.

Βέβαια επειδή ως Πυροσβέστες το έργο το έχουμε ξαναδεί, μόλις οι προβολείς των ΜΜΕ σβήνουν, τα προβλήματα της δασοπροστασίας, ρίπτονται στο σκοτάδι, τα ξορκίζουμε και θα τα ανασύρουμε μαζί με τις απαραίτητες τηλεοπτικές οιμωγές στην επόμενη μεγα-πυρκαγιά, που βεβαίως και απευχόμαστε να ξανασυμβεί.

Και τότε πάλι εμείς οι άνθρωποι της Πυρόσβεσης θα είμαστε πρώτοι, αλλά πάλι μόνοι για να αντιμετωπίσουμε τον όλεθρο και στο τέλος να δεχτούμε το ανάθεμα, για να ξεπληρώσουμε το άλλοθι μιας κοινωνίας και μιάς πολιτείας που βλέπει το δάσος τελικά πέρα από την φυσιολογική του υπόσταση.

Ελπίζουμε ότι κάποια στιγμή ο συγκλονισμός και η ευαισθητοποίηση να μεταστοιχειωθούν σε πολιτική πράξη και να ξεφύγουν από το συνήθη επικήδειο μετά από κάθε μεγάλη καταστροφή.

Και παρόλο που βιώνουμε συνθήκες οικονομικής δυσχέρειας και κρίσης, θα πρέπει να συμφωνήσουμε ότι η σωτηρία του εθνικού φυσικού πλούτου δεν μπορεί να μετριέται με κόστος, γιατί απλά έχει ανθρώπινη Αξία.

Το φαινόμενο των πυρκαγιών ως φυσικό, κοινωνικό, οικονομικό, νομικό και πολιτικό πρόβλημα

Το φαινόμενο των πυρκαγιών ως φυσικό, κοινωνικό, οικονομικό, νομικό και πολιτικό πρόβλημα

Δρ. Γεώργιος Καρέτσος

Δασολόγος Ερευνητής του Ινστιτούτου Δασικών Ερευνών

Του Εθνικού Ιδρύματος Αγροτικής Έρευνας

Δυστυχώς το πάθημα από τις καταστροφικές πυρκαγιές του 2007 δεν μας έγινε μάθημα, παρά τις επισημάνσεις εκ μέρους των ειδικών και τις έντονες διαμαρτυρίες των πολιτών και τις αντίστοιχες δεσμεύσεις από κυβερνητικής πλευράς, ότι θα έπρεπε να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα αποτροπής. Επανερχόμαστε και πάλι με τις ίδιες απόψεις και συγχωρήστε με αν κάποια από τα λεγόμενά μου θεωρηθούν επαναλήψεις.

Διαπιστώσεις για την αντικειμενική κατάσταση των δασών:

Η χώρα μας διαθέτει δάση και δασικές εκτάσεις που καλύπτουν περίπου το 70% της χώρας.

Από αυτά τα ψηλά μας δάση (οικονομικά) καλύπτουν περίπου το 25% της χώρας.

Και οι δύο προηγούμενες κατηγορίες δάση και δασικές εκτάσεις έχουν ισάξια οικολογική σημασία και σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να διαχωρίζονται.

Ένα επιπλέον ευτύχημα κατά την άποψή μου, είναι ότι τα δάση μας κατά ποσοστό 70% είναι δημόσια και τα υπόλοιπα ιδιωτικά, μοναστηριακά κλπ, πράγμα που αποτελεί πλεονέκτημα στη διαχείρισή τους και δεν προσκρούει σε ιδιωτικά συμφέροντα.

Τα τελευταία χρόνια η οικονομική σημασία των δασών έχει μειωθεί κυρίως από την φθηνή εισαγωγή ξυλείας και άλλων προϊόντων από άλλες χώρες.

Εμείς δεν καταφέραμε, όπως και στους άλλους παραγωγικούς τομείς της οικονομίας μας, να αξιοποιήσουμε και να βελτιώσουμε την παραγωγική διαδικασία, ώστε να παράγουμε φθηνά ποιοτικά και ανταγωνιστικά δασικά προϊόντα, για διάφορους λόγους.

Φροντίσαμε αντίθετα να απαξιώσουμε και να καταστρέψουμε οποιαδήποτε κρατική εκμετάλλευση των δασών και των δασικών προϊόντων και να αναθέσουμε την εκμετάλλευση στους συνεταιρισμούς.

Γνωρίζουμε ότι όλες οι πανάκριβες συνεταιριστικές επενδύσεις σε εργοστασιακές υποδομές, απέτυχαν και όλες σχεδόν οι μονάδες αυτές έχουν εγκαταλειφθεί και απαξιωθεί.

Παρ’ όλα αυτά, τα ελληνικά δάση κατέχουν τον ψηλότερο βαθμό βιοποικιλότητας στην Ευρώπη, διότι φιλοξενούν την πιο πλούσια χλωρίδα και πανίδα σε σχέση με την έκτασή της.

Την ευθύνη της διαχείρισης των δασών της χώρας την έχει η Δασική Υπηρεσία, την οποία ίδρυσε η πολιτεία για το σκοπό αυτό.

Για την εν λόγω διαχείριση βαθμιαία θεσμοθετήθηκε ένα πολύπλοκο ομολογουμένως, αλλά απαραίτητο νομικό πλαίσιο από την πολιτεία, για τη διαχείριση και την προστασία των δασών και των δασικών εκτάσεων (τονίζω δημοσίων και μη) γενικότερα.

Αυτό σημαίνει ότι η πολιτεία, στην οποία ανήκει η πλειονότητα των δασών, έθετε στόχους και διέθετε δασική πολιτική, όπως κάθε ευνομούμενο κράτος.

Στο πλαίσιο αυτό, η άλλοτε ακμαία Δασική Υπηρεσία, διαχειρίστηκε με συνέπεια τη δημόσια γη, διάνοιξε το ορεινό δασικό δίκτυο, διευθέτησε και τιθάσευσε χιλιάδες καταστρεπτικούς χειμάρρους, διαχειρίστηκε, πρωτοποριακά για τα ευρωπαϊκά δεδομένα αειφορικά τα δάση μας, παρήγαγε δασικά προϊόντα, προστάτευσε τα δάση από την αλόγιστη βοσκή, τις υλοτομίες και τις καταπατήσεις, βελτίωσε τη μορφή τους, πραγματοποίησε εκτεταμένες αναδασώσεις και εξασφάλισε εργασία στον μαστιζόμενο τότε ορεινό πληθυσμό.

Δυστυχώς τα τελευταία 40 χρόνια, εγκαταλείπεται στην κυριολεξία σταδιακά κάθε κρατικό ενδιαφέρον για τα δάση και το περιβάλλον γενικότερα και αντιμετωπίζονται τα προβλήματα εντελώς αποσπασματικά και περιστασιακά, χωρίς πολιτική και στόχους.

Ιστορικά από τη μεταπολίτευση η κατάσταση έχει ως ακολούθως:

Τα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης πρέπει να χαρακτηριστούν θετικά. Κατοχυρώνεται συνταγματικά (1975) η προστασία των δασών με δύο άρθρα 24 και 117. Δημιουργείται το Δασικό Κτηματολόγιο (1976) σε επιταγή του άρθρου 24 του συντάγματος, ψηφίζεται ο νόμος 998 «περί προστασίας δασών και δασικών εν γένει εκτάσεων» (1979).

Παράλληλα αρχίζουν τα ιδιωτικά συμφέροντα να συνειδητοποιούν ότι η δασική νομοθεσία είναι τροχοπέδη στην εκμετάλλευση της γης, η οποία αποκτά συν τω χρόνω τεράστια αξία και αρχίζει μια πρωτοφανής διαπάλη με στόχο την καταπάτηση δημοσίων εκτάσεων και την αποδέσμευση από το δασικό χαρακτήρα μεγάλων δημόσιων και μη εκτάσεων με διάφορα νομικά τεχνάσματα και την ίδρυση οικοδομικών συνεταιρισμών (128 μόνο στην Αττική).

Τα πρώτα σκοτεινά σημάδια για την επιβίωση των δασών αρχίζουν βέβαια από την εφαρμογή του δασολογίου, που χωλαίνει από νομική άποψη, εφόσον κανένας οριστικός δασικός χάρτης δεν κατάφερε να αναρτηθεί σε 20 χρόνια λειτουργίας του και από την εφαρμογή του 998, όταν εισάγεται ο όρος «χορτολιβαδικές εκτάσεις», προσπαθώντας να αποδεσμευτούν σημαντικές εκτάσεις από τη συνταγματική προστασία.

Η πολιτεία υποκύπτει σε πλειάδα ιδιωτικών συμφερόντων, που παρασύρουν πολιτικούς και υπηρεσιακούς παράγοντες, με αποτέλεσμα δημόσιες και ιδιωτικές δασικές εκτάσεις να αποδεσμευτούν από το δασικό χαρακτήρα, να πολεοδομηθούν και να χτιστούν, στις περισσότερες περιπτώσεις με έωλα νομικά επιχειρήματα.

Επιχειρείται και πάλι η αποδέσμευση περίπου 40 εκατομμυρίων στρεμμάτων περίπου με το νομοσχέδιο «περί βοσκοτόπων» του 1988, που ευτυχώς κηρύσσεται από το ΣτΕ ως αντισυνταγματικό.

Η επίθεση δεν σταματά και επιχειρείται εκ νέου η αλλαγή των δύο άρθρων του συντάγματος δύο φορές από τα δύο κυβερνητικά σχήματα ΠΑΣΟΚ - Νέας Δημοκρατίας, χωρίς και πάλι να κατορθωθεί ουσιαστικά η ανατροπή της συνταγματικής προστασίας.

Δυστυχώς τα τελευταία 40 χρόνια, εγκαταλείπεται σταδιακά κάθε κρατικό ενδιαφέρον για τα δάση και το περιβάλλον γενικότερα. Ακόμη και διεθνείς υποχρεώσεις που έχουμε προσυπογράψει για το περιβάλλον (Σύμβαση Ramsar, Διάσκεψη Ρίο, Οδηγίες της Ε.Ο.Κ. 79/409 και 92/43, Πρωτόκολλο του Κιότο), αντιμετωπίζονται εντελώς αποσπασματικά και περιστασιακά, χωρίς εθνική πολιτική και στόχους.

Διαπιστώνουμε και πάλι, ότι παρά τη μεταφορά της δασοπυρόσβεσης στην Πυροσβεστική, οι πυρκαγιές δεν κατάφεραν να τιθασευτούν κι αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην εγκατάλειψη κάθε προσπάθειας πρόληψης. Η πυροσβεστική υπηρεσία πέρα από τις εγγενείς αδυναμίες συνεχίζει να έχει άγνοια του δασικού χώρου, με τον οποίο ασχολείται περιστασιακά μόνο την αντιπυρική περίοδο. Παράλληλα στερείται ιδιαίτερης τεχνικής εκπαίδευσης στις δασικές πυρκαγιές, με αποτέλεσμα τη συντηρητική αντιμετώπιση της φωτιάς στα όρια του πολεοδομικού ιστού και την εναπόθεση της πυρόσβεσης στα πανάκριβα αεροσκάφη.

Οι όποιες προσπάθειες πρόληψης, επαφίονται στην τοπική αυτοδιοίκηση, η οποία δεν μας έχει πείσει ότι διακατέχεται από φιλοπεριβαλλοντικά αισθήματα. Αντίθετα η Δασική Υπηρεσία καταδικάζεται σε οικονομικό και υπαλληλικό μαρασμό από το σύνολο των κυβερνήσεων, αδρανοποιείται και τίθεται, προφανώς εσκεμμένα, εκτός οποιασδήποτε προσπάθειας διαχείρισης και προστασίας.

Επιπλέον μια σειρά νομοσχεδίων και νομικών τεχνασμάτων που εισάγονται, εγκλωβίζουν τη δασική υπηρεσία, η οποία αποδυναμωμένη από στελεχικό δυναμικό, αδυνατεί να ασχοληθεί με τη διαχείριση των δασών και αναλώνεται στη γραφειοκρατική διεκπεραίωση εγγράφων χαρακτηρισμού, τα οποία σωρεύονται κατά χιλιάδες στα πυρόπληκτα συνήθως δασαρχεία. Με ποιο προσωπικό θα επιτελέσει εν τέλει την αποστολή της;

Αντίθετα οι συνάδελφοι σύρονται στα δικαστήρια για να υποστηρίξουν την πλευρά του δημοσίου συμφέροντος χωρίς τη συνδρομή δικηγόρου του δημοσίου και αναλαμβάνουν οι ίδιοι τα όποια δικαστικά έξοδα, έχοντας μόνιμα στο κεφάλι τους τη Δαμόκλειο σπάθη του εισαγγελέα.

Παράλληλα, στο βωμό της ιδιωτικοποίησης, όλες οι εργασίες που εκτελούσε με αυτεπιστασία η Δασική Υπηρεσία και εξασφάλιζε εργασία στον παραδασόβιο πληθυσμό, μεταφέρονται στους ιδιώτες, που χωρίς πάντα αυτό να είναι κακό, δεν ενισχύονται οι μηχανισμοί ελέγχου (κατάργηση αρμοδιοτήτων επιθεωρητών, μεταφορά των περιφερειακών μονάδων σε άλλο υπουργείο, αποδυνάμωση και στελέχωση της κεντρικής δασικής υπηρεσίας με άπειρο προσωπικό, αποκοπή της δασικής έρευνας από την υπηρεσία, περιθωριοποίηση της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, κατάργηση της Γενικής Γραμματείας Δασών και υποβάθμισή της σε Γενική Διεύθυνση, παράκαμψη των υπηρεσιακών παραγόντων και άσκηση της δασικής πολιτικής από άσχετους προς το αντικείμενο συμβούλους, μεταφορά αρμοδιοτήτων στο ΥΠΕΧΩΔΕ κλπ.), με αποτέλεσμα η διαχείριση και προστασία να ασκείται περιορισμένα και ανεξέλεγκτα.

Μόνιμο αίτημα των συναδέλφων δασολόγων, είναι η σύνταξη των δασικών χαρτών και του δασολογίου, που θα αποδέσμευε οριστικά τη δασική υπηρεσία από το τι είναι δάσος και τι όχι και σε ποιον επιτέλους ανήκει, αλλά καμιά κυβέρνηση δεν αναλαμβάνει να προχωρήσει σε μια τέτοια διαδικασία, με αποτέλεσμα τα προβλήματα να παραμένουν και να διαιωνίζονται.

Τι πρέπει να γίνει

Για να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα πρέπει πρώτα να καταλάβουμε όλοι σε βάθος πώς και γιατί δημιουργείται και στη συνέχεια να τολμήσουμε να προλάβουμε την ανάπτυξή του μέσα από την εφαρμογή κατάλληλων χωροταξικών, διαχειριστικών και δασοκομικών μέτρων. Στο σημείο αυτό καλό θα είναι να παραθέσουμε τις προτάσεις των ειδικών επιστημόνων για τις πυρκαγιές, που είδαν το φως της δημοσιότητας μετά τα τραγικά γεγονότα του καλοκαιριού του 2007, αλλά μάλλον χάθηκαν στον κυκεώνα των υπολοίπων σοβαρών και μη ανακοινώσεων των ΜΜΕ.

§ Οι πυρκαγιές αποτελούν σημαντικό εθνικό πρόβλημα το οποίο έχει διογκωθεί σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια λόγω της ταύτισης της δασοπυρόσβεσης με την πυροπροστασία. Στην πραγματικότητα είναι δύο συμπληρωματικές συνιστώσες της διαχείρισης του προβλήματος των δασικών πυρκαγιών. Η μονοδιάστατη προσέγγιση στο πρόβλημα αυτό οδήγησε στα τραγικά τελευταία αποτελέσματα.

· Η εκδήλωση πυρκαγιών πολύ μεγάλου μεγέθους δεν αποτελεί συμπτωματικό χαρακτηριστικό του φετινού καλοκαιριού αλλά θα συνεχίζεται με ολέθρια κοινωνικά, οικολογικά και οικονομικά αποτελέσματα όσο δεν εφαρμόζονται δασοκομικές και διαχειριστικές πρακτικές που περιορίζουν την πιθανότητα εξέλιξης μιας πυρκαγιάς σε ΜΕΓΑ-ΠΥΡΚΑΓΙΑ.

· Η διαχείριση των πυρκαγιών και η προστασία των πολιτών θα πρέπει να ενσωματωθούν στο χωροταξικό σχεδιασμό της ελληνικής επικράτειας με τη δημιουργία σύγχρονων υπηρεσιακών δομών και υποδομών. Η πρόληψη της διόγκωσης του μεγέθους και της έκτασης των δασικών πυρκαγιών προϋποθέτει την άμεση επανεξέταση και αναθεώρηση του χωροταξικού σχεδιασμού και της πολιτικής της δασοπροστασίας στην Ελλάδα

· Η αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών απαιτεί επανασχεδιασμό της πολιτικής δασοπροστασίας σε εθνικό επίπεδο ώστε να εξασφαλίζεται ενιαία διαχείριση του κύκλου πρόληψης, καταστολής και διαχείρισης των καμένων περιοχών. Η ολοκληρωμένη διαχείριση θα πρέπει να βασίζεται στο συντονισμό της συμμετοχής όλων των εμπλεκόμενων φορέων σύμφωνα με αρμοδιότητες και συμπληρωματικούς ρόλους που θα προσδιορίζονται με σαφήνεια στο πλαίσιο ενός ενιαίου εθνικού σχεδίου.

· Η πολιτεία πρέπει να εξετάσει, μετά και τον φετινό απολογισμό, τα αποτελέσματα της εφαρμογής του Νόμου 2612 του 1998 και να επαναφέρει σε συζήτηση την προσέγγιση του ομόφωνου πορίσματος της Διακομματικής Επιτροπής της Βουλής του 1993 για τη δημιουργία Ενιαίου Διεπιστημονικού Φορέα Πυροπροστασίας (με ενοποίηση της πρόληψης, καταστολής και μεταπυρικής αποκατάστασης των επιπτώσεων των πυρκαγιών)

· Η αποτύπωση και χαρτογράφηση των τύπων δασικής καύσιμης ύλης και η παρακολούθηση της συγκέντρωσης του φορτίου των καυσίμων σε εθνικό επίπεδο αποτελεί προτεραιότητα και προϋπόθεση της ορθολογικής και αποτελεσματικής αντιμετώπισης του προβλήματος. Η διαχείριση της δασικής καύσιμης ύλης θα πρέπει να προωθηθεί άμεσα σε συνεργασία της Δασικής Υπηρεσίας με τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση και τους ΟΤΑ.

· Οι δυνατότητες της σύγχρονης τεχνολογίας και η υπάρχουσα τεχνογνωσία για την οργάνωση και το σχεδιασμό της προστασίας των δασών από τις πυρκαγιές με τη μορφή συστημάτων έγκαιρου εντοπισμού, εφαρμογών πληροφορικής για τη διαχείριση των δασικών πυρκαγιών και τεχνολογιών πυρόσβεσης θα πρέπει να αξιοποιηθούν σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο.

· Η ανασυγκρότηση των καμένων περιοχών προϋποθέτει την αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης, την εκτίμηση και την ιεράρχηση των προβλημάτων που ενδέχεται να προκύψουν σε βραχυπρόθεσμη και μεσοπρόθεσμη βάση και την εκπόνηση ολοκληρωμένων σχεδίων με ορίζοντα 5ετίας και εικοσαετίας αντίστοιχα.

· Ο ευρύτερος σχεδιασμός θα πρέπει να λάβει υπ’ όψη του το ευάλωτο των καμένων οικοσυστημάτων και να εξασφαλίσει την προστασία τους από οικιστικές και κτηνοτροφικές πιέσεις αλλά και από διαβρωτικά και πλημμυρικά φαινόμενα

· Οι αναδασώσεις και η επανεγκατάσταση του δάσους στις καμένες εκτάσεις θα πρέπει να ενταχθούν σε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που θα αφορά τις ευρύτερες περιοχές που κάηκαν και η ανθρώπινη παρέμβαση θα πρέπει να περιορίζεται στις περιπτώσεις όπου το φυσικό οικοσύστημα δεν μπορεί να επανέλθει από μόνο του. Η μεγάλη έκταση των περιοχών που κάηκαν και η δυσκολία φυσικής αναγέννησης που αναμένεται να εμφανίσουν ορισμένα από τα δασικά είδη που κάηκαν, είναι στοιχεία που θα πρέπει να αξιολογηθούν και να εξεταστούν ιδιαίτερα στο πλαίσιο των σχεδίων αναδάσωσης που θα εκπονηθούν και εφαρμοστούν.

· Θα πρέπει άμεσα να εκπονηθούν σχέδια για τον έλεγχο της εδαφικής διάβρωσης και την αντιπλημμυρική προστασία των περιοχών στα κατάντι αυτών που αποψιλώθηκαν από τις πυρκαγιές.

· Θα πρέπει να αναθεωρηθεί ο τρόπος σύνταξης των αντιπυρικών σχεδίων και να επεκταθούν με σχέδια αντιμετώπισης κρίσης από την εκδήλωση ΜΕΓΑ-ΠΥΡΚΑΓΙΩΝ σε Νομαρχιακό και Περιφερειακό επίπεδο.

· Ιδιαίτερη φροντίδα χρειάζεται να δοθεί επίσης στις επιπτώσεις του καπνού στην υγεία των πολιτών και των πυροσβεστών

· Τέλος θα πρέπει να ενισχυθεί και να προωθηθεί η ιδέα και η συμβολή του εθελοντισμού για την πρόληψη και προστασία των δασών από τις πυρκαγιές, καθώς και η ενημέρωση της κοινωνίας για ουσιαστική ενεργοποίηση της περιβαλλοντικής συνειδητοποίησης και ηθικής των Ελλήνων, όπως συμβαίνει στις περισσότερες από τις άλλες χώρες της ΕΕ.

Η ΔΑΣΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΩΣ ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ – ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΙΚΟΛΟΓΩΝ ΠΡΑΣΙΝΩΝ

Η ΔΑΣΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΩΣ ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ –
ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΙΚΟΛΟΓΩΝ ΠΡΑΣΙΝΩΝ

Βασιλική Νάκου,
Δασοπόνος,
μέλος των ΟΠ και υπεύθυνη πολιτικών τους για τα δάση

Κυρίες και κύριοι καλημέρα.
Θα ξεκινήσω με δυο λόγια για τον τίτλο που επιλέξαμε να δώσουμε στην ημερίδα και στη συνέχεια θα σας αναφέρω τις θέσεις των Οικολόγων Πράσινων για τη δασική πολιτική και τη δράση μας από τον Ιανουάριο του 2008 που ξεκινήσαμε την ενασχόλησή μας με το θέμα.

Παρατηρούμε ότι τα τελευταία χρόνια η πολιτική υποβαθμίζεται στη συνείδηση ενός μεγάλου μέρους της ελληνικής κοινωνίας σε βαθμό που τελικά δεν το αφορά, ενώ ένα επίσης μεγάλο μέρος πολιτών αποπροσανατολίζεται από τα τηλεοπτικά μέσα που επιλέγουν τι θα προβάλλουν από την επικαιρότητα. Έτσι, φτάνουμε στο σημείο αδιάφοροι κατά τα άλλα πολίτες να ευαισθητοποιούνται σε συγκεκριμένα μόνο θέματα και σημαντικά θέματα που μας αφορούν όλους να μην προβάλλονται ποτέ ή να προβάλλονται εποχικά. Το αποτέλεσμα, όμως, είναι πάντα ίδιο: η σύγχυση του τηλεθεατή και η χειραγώγησή του από κάποιους κομματικούς μηχανισμούς. Τρανταχτό παράδειγμα τα λεγόμενα «εθνικά» θέματα. Πώς άραγε ταυτίστηκε στη συνείδησή μας ο όρος «εθνικός» με τον εξωτερικό εχθρό; Και πώς μέσα μας γεννάει αμέσως της αίσθηση της απειλής;

Γιατί με τον ίδιο όρο δεν αναφερόμαστε ποτέ στην ανεργία που μαστίζει τη χώρα και γονατίζει ολόκληρες πόλεις και χωριά της περιφέρειας, γιατί δεν αναφερόμαστε στην αποτυχημένη απορρόφηση κονδυλίων για την ανάπτυξη σε διάφορους τομείς, στην αποσάθρωση του συστήματος υγείας, στα εκπαιδευτικά προβλήματα, στα αδιέξοδα της αγροτικής πολιτικής, στην ερήμωση της υπαίθρου, στα προβλήματα της νησιωτικής χώρας και σε άλλα πολλά; Μήπως όντως δεν είναι θέματα εθνικής εμβέλειας; Μήπως οι συνέπειές τους δεν αφορούν όλους τους πολίτες ή δεν επηρεάζουν όλη τη χώρα;

Με το σκεπτικό αυτό, δηλαδή ότι η δασοπροστασία είναι θέμα που αφορά όλη την ελληνική κοινωνία, αλλά προβάλλεται εποχικά και συχνά λανθασμένα, οι Οικολόγοι Πράσινοι επιλέγουμε να τη χαρακτηρίζουμε ως εθνικό θέμα, ως ζήτημα εθνικής προτεραιότητας, ακριβώς για να επισημάνουμε αυτή την ξεχασμένη της διάσταση. Και μόνο ως εθνική προτεραιότητα μπορούμε να αντιληφθούμε την προστασία του δασικού πλούτου από κάθε λογής υποβάθμιση και την ορθή διαχείρισή του με βάση τις αρχές της Δασοπονίας, αφού τα δασικά οικοσυστήματα αποτελούν εθνικό και κοινοτικό πόρο και η προστασία τους επιβάλλεται από το Ελληνικό Σύνταγμα και από την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Η υποβάθμισή τους, μάλιστα, προκαλεί οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές ζημιές τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο.

Οι Οικολόγοι Πράσινοι εργαζόμαστε με συνέπεια δύο χρόνια τώρα για την ανάδειξη αυτής της διάστασης της δασοπροστασίας στην πολιτική και – αν και δεν το διατυμπανίζουμε στα τηλεοπτικά μέσα – η παρουσία και η δράση μας είναι συνεχής. Και το αποτέλεσμα φαίνεται ακόμα και στους πολίτες που μας προσεγγίζουν, πολίτες που ξέρουν τις θέσεις μας και εκτιμούν την προσπάθειά μας. Πολίτες συνειδητοποιημένοι, που δεν μπορούν να πειστούν ότι για την καταστροφή ευθύνονται οι στρατηγοί άνεμοι, οι Κοσσοβάροι, η πολλή ζέστη, οι πολλές βροχές, οι κουρασμένοι πυροσβέστες και ίσως και οι … εξωγήινοι.

Τον Ιανουάριο, λοιπόν, του 2008 τα μέλη της Θεματικής Ομάδας για το Περιβάλλον των Οικολόγων Πράσινων ξεκινήσαμε μια συστηματική εργασία πάνω στο θέμα της δασικής πολιτικής, που αποδείχτηκε σημαντική για πολλούς λόγους, ακόμα και για λόγους που αφορούν την ίδια την ομάδα και τη λειτουργία της. Φτάσαμε έτσι στη διοργάνωση της Ημερίδας με τίτλο: «Εμείς θυμόμαστε τις καλοκαιρινές πυρκαγιές, εσείς;», που πραγματοποιήθηκε στο Πολυτεχνείο το Μάρτιο του 2008 και με καλεσμένους καταξιωμένους επιστήμονες και εκπροσώπους κοινωνικών και συνδικαλιστικών φορέων αναλύσαμε θέματα και προτάσεις για την προστασία των δασών, τα αναγκαία μέτρα πρόληψης καταστροφών και την οικολογική αποκατάσταση των πυρόπληκτων περιοχών.
Λίγες μέρες πριν, 3-4 μέλη της Θεματικής Ομάδας για το Περιβάλλον μας εκπροσώπησαν σε συνάντηση με τον κ. Π. Μολυβιάτη, όπου ενημερώθηκαν για την πορεία αποκατάστασης των πληγέντων από το Ειδικό Ταμείο Αρωγής για τους πυρόπληκτους, ενώ επισκέφθηκαν στο γραφείο του τον κ. Κ. Κιλτίδη, υφυπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και αρμόδιο τότε για τη δασική πολιτική, ζητώντας μια εφ’ όλης της ύλης ενημέρωση σχετικά με την πολιτική που θα ασκήσει το Υπουργείο για την πρόληψη των πυρκαγιών και τη διαχείριση των δασικών οικοσυστημάτων. Σε κείνη τη συνάντηση, εντύπωση έκανε σε όλους μας η ειλικρίνεια με την οποία ο κ. Κιλτίδης παραδεχόταν ως ρίζα του κακού τη διάλυση της Δασικής Υπηρεσίας, που καθίσταται ανήμπορη να ανταπεξέλθει στο έργο της, και η διάθεσή του να δώσει άμεσες λύσεις πριν μας βρει το επόμενο καλοκαίρι. Ειλικρίνεια που μας γέμισε ελπίδες για επερχόμενες αλλαγές στην υφιστάμενη κατάσταση…

Αμέσως μετά την ημερίδα οι Οικολόγοι Πράσινοι επισκεπτόμαστε Δασικές Υπηρεσίες και τα Γραφεία Πολιτικής Προστασίας κάποιων νομών της χώρας. Διαπιστώνουμε ότι στην πράξη καμία αλλαγή δεν έχει συντελεστεί από αυτές που … ελπίζαμε, το χειρότερο όμως είναι ότι σε κεντρικό επίπεδο δεν συζητιέται τίποτα για αλλαγές. Οι Δασικοί Υπάλληλοι δηλώνουν απεγνωσμένοι και χαρακτηρίζουν την υπηρεσία τους εγκαταλειμμένη, ενώ στην Πολιτική Προστασία η προετοιμασία είναι υπόθεση ρουτίνας και επαναλαμβάνεται χωρίς ιδιαιτερότητες στο σχεδιασμό, άσχετα με το αν πριν λίγους μήνες είχαν χαθεί 74 άτομα.

Το Μάιο του 2008 η εκστρατεία των Οικολόγων Πράσινων συνεχίζεται στην Ηλεία. Σε ένα διήμερο (10-11.05.2008) το Πανελλαδικό Συμβούλιο των Οικολόγων Πράσινων, μέλη της Θεματικής Ομάδας για το Περιβάλλον και μέλη της Τοπικής Κίνησης στην Ηλεία επισκέπτονται τις πυρόπληκτες περιοχές του νομού και μιλούν επιτόπου με τους κατοίκους δήμων και χωριών για τα προβλήματα που συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν τόσους μήνες μετά. Παράλληλα, οργανώνουν δημόσιο διάλογο στην πόλη του Πύργου, επιδιώκοντας να συνεισφέρουν στις προσπάθειες για την επίλυση των προβλημάτων που εμποδίζουν την αρωγή των πυροπαθών, να συμμετέχουν στις κοινές δράσεις για την οικολογική ανασυγκρότηση της καμμένης υπαίθρου και να προτείνουν λύσεις στο μεγάλο πρόβλημα της διαχείρισης του ανθρώπινου κεφαλαίου στην περιοχή, που πρέπει να αποκατασταθεί επαγγελματικά.
Οι Οικολόγοι Πράσινοι καλούμε την Κυβέρνηση να ξεπεράσει την αδράνεια και τη γραφειοκρατία στην αποκατάσταση των πυροπαθών, μεταξύ άλλων δημιουργώντας έναν αυτόνομο οργανισμό με τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών που θα επεξεργαστεί και θα έχει τα μέσα να υλοποιήσει ένα νέο όραμα για την αναγέννηση της Ηλείας, που θα δώσει προοπτικές στους κατοίκους, περιλαμβανομένων και των μεταναστών, και θα δημιουργήσει τις αναγκαίες υποδομές για ένα οικολογικά βιώσιμο μέλλον στο νομό.

O καιρός, όμως, περνάει και καμιά αλλαγή δεν συντελείται σε θετική κατεύθυνση. Οι υποσχέσεις του κ. Κιλτίδη έμειναν μόνο λόγια, κάτι που επισημαίνουμε με Δελτίο Τύπου που εκδίδουμε στις 06.07.2008. Αντιθέτως, οι πυρκαγιές ξεκινούν νωρίς, πριν ακόμα από την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου. Καίγεται η Σκόπελος, η Σκύρος, η Ρόδος και αρκετές ακόμη περιοχές. Ακολουθούν και άλλες ανακοινώσεις στη διάρκεια του έτους, τόσο με επισημάνσεις για την υφιστάμενη κατάσταση, όσο και με τις θέσεις μας – προτάσεις για τη δασική πολιτική και τον επανασχεδιασμό της δασοπροστασίας.
Συγκεκριμένα, επειδή η έκταση της καταστροφής του 2007 οφείλεται στο συνδυασμό μιας σειράς παραγόντων, όπως οι πολιτικές που στρέφονται εναντίον του δάσους αλλά και αυτές που το αποκόπτουν από τις τοπικές κοινωνίες, η εγκατάλειψη της βιώσιμης διαχείρισης του δάσους και των φυσικών περιοχών, η μεταφορά της πρόληψης και της έγκαιρης αντιμετώπισης των πυρκαγιών από το τοπικό επίπεδο σε κεντρικούς μηχανισμούς, που εμφανίζουν έλλειψη προετοιμασίας και κατάλληλης οργάνωσης, η παθητικοποίηση των τοπικών κοινωνιών και η αλλαγή του κλίματος, οι Οικολόγοι Πράσινοι θεωρούμε ότι:

1. Είναι αναγκαία μια συνεκτική πολιτική για την προστασία και τη βιώσιμη διαχείριση των δασών. Η σημερινή κατάσταση δεν μπορεί να συνεχιστεί άλλο. Οι πελατειακές σχέσεις, η αποσπασματικότητα και η σύγχυση αρμοδιοτήτων μεταξύ φορέων που τελικώς δεν αναλαμβάνουν τις ευθύνες τους οδηγούν στην υποβάθμιση των δασών, στα χιλιάδες αυθαίρετα και στη στέρηση ενός βασικού αγαθού που ανήκει σε όλους μας. Τόσο οι πολίτες όσο και τα πολιτικά κόμματα πρέπει να ανοίξουν έναν ειλικρινή διάλογο για τις αλλαγές σε αντιλήψεις και πολιτικές που απαιτούνται για την προστασία του δάσους.
2. Το κύριο βάρος της πολιτικής προστασίας των δασών πρέπει να δοθεί στην αναδιοργάνωση της Δασικής Υπηρεσίας, ίσως κάτω από ένα νέο, σύγχρονο μοντέλο λειτουργίας. Ας γίνει επιτέλους κατανοητό ότι η Δασοπονία είναι μια επιστήμη που προσεγγίζει το δασικό οικοσύστημα ως φυσικό πόρο και το διαχειρίζεται αειφορικά αποσκοπώντας σε πολλαπλά οφέλη (οικολογικά, οικονομικά, τουριστικά, κ.ά.), ενώ η Δασική Υπηρεσία είναι η μόνη που γνωρίζει καλά αυτή τη διαχείριση, μπορεί να προλάβει κινδύνους και ασθένειες, αλλά γνωρίζει και τα ελληνικά δάση ως τόπους και ως οικοσυστήματα. Επίσης, η ισχυροποίηση της δασικής υπηρεσίας θα δημιουργήσει στη συνείδηση του κόσμου την αντίληψη ότι το δάσος ελέγχεται, διοικείται και προστατεύεται θεσμικά και πρακτικά, οπότε έμμεσα αναστέλλεται και η διάθεση για παρανομία. Χωρίς ισχυρή δασική διοίκηση κανένα είδος διαχείρισης των δασών δεν θα μπορέσει να εφαρμοστεί με επιτυχία. Απαραίτητη, συνεπώς είναι η στελέχωση της Δασικής Υπηρεσίας με προσωπικό, αφού σήμερα τα κενά σε οργανικές θέσεις φτάνουν ως και το 70%. Συγκεκριμένα, πρόσφατα στοιχεία των συνδικαλιστικών φορέων των δασικών υπαλλήλων δείχνουν ότι οι κενές θέσεις σε δασολόγους, δασοπόνους και δασοφύλακες φτάνουν περίπου τις 3.000. Η κάλυψη αυτών των κενών οργανικών θέσεων, που από τη φύση τους είναι πράσινες θέσεις εργασίας, συμβάλλει στην πράσινη οικονομία και δημιουργεί προοπτικές για αποτελεσματική διαχείριση του δασικού πλούτου.
3. Η δημιουργία Υπουργείου Περιβάλλοντος στο οποίο θα ενσωματώνονται όλες οι περιβαλλοντικού αντικειμένου υπηρεσίες και στο οποίο θα ανήκει και η αναδιοργανωμένη Δασική Υπηρεσία, μπορεί να αποτελέσει το φορέα χάραξης περιβαλλοντικής πολιτικής και να διευκολύνει κάθε φορά τη δρομολόγηση οικονομικών πόρων για τη Δασοπονία, είτε τα χρήματα αυτά ενισχύουν τη δασική υπηρεσία είτε ενισχύουν τα δασικά ινστιτούτα και ιδρύματα της χώρας, όπου παρακολουθούνται συστηματικά όλες οι παράμετροι που αφορούν τα δασικά οικοσυστήματα (ασθένειες, παρακολούθηση και ανάλυση των αιτιών των πυρκαγιών, εξέλιξη ειδών, κ.ά.).
4. Όπως έχει αποδειχθεί επανειλημμένως, η επένδυση πόρων στην πρόληψη είναι πολύ πιο αποτελεσματική και σοφή πολιτική από την εκ των υστέρων αποζημίωση και προσπάθεια αποκατάστασης. Για να εκτιμήσουμε το πραγματικό κόστος της ζημιάς που έχει προκληθεί από τις πυρκαγιές πρέπει να συνυπολογίσουμε με οικονομικούς όρους και τη ζημιά που προκαλείται από τη στέρηση των οικολογικών υπηρεσιών που προσφέρει το δάσος σε τοπικό και ευρύτερο επίπεδο. Για παράδειγμα, η ζημιά που προκλήθηκε από τις φωτιές το 2007 ανέρχεται σε 2,5-3,5 δισεκατομμύρια Ευρώ, ενώ την περίοδο 2000 – 2007 από το Γ΄ ΚΠΣ τα 102 δασαρχεία της χώρας έλαβαν 170 εκ. ευρώ, δηλαδή 200.000 ευρώ ετησίως το καθένα! Για την ίδια περίοδο, με ευθύνη δηλαδή και των δύο κυβερνήσεων (ΠΑΣΟΚ, ΝΔ) 33 εκ. ευρώ από το Ταμείο Συνοχής της Ε.Ε. για την πρόληψη παρέμειναν αδιάθετα και δεν αξιοποιήθηκαν ποτέ!
5. Η δημιουργία Ενιαίου Φορέα Δασοπυρόσβεσης, στον οποίο θα συνεργάζονται όλες οι εμπλεκόμενες με τη δασοπυρόσβεση υπηρεσίες (Δασική, Πυροσβεστική, Πολιτική Προστασία) κάτω από ένα σαφώς ορισμένο πλαίσιο αρμοδιοτήτων και με υποχρεωτική εκπαίδευση όλων των υπαλλήλων για την άμεση επέμβασή τους και την αποτελεσματική κατάσβεση των πυρκαγιών. Λυπηρά φαινόμενα, όπως άγνοια της δασικής περιοχής, καθυστερημένη μετάβαση των πυροσβεστών στην πυρκαγιά, άγνοια εφαρμογής της μεθόδου του αντιπύρ και προσμονή της λύτρωσης από τα εναέρια μέσα δεν πρέπει να επαναληφθούν γιατί θέτουν σε κίνδυνο τα δάση, πολλές ζωές και ακόμα και τους ίδιους τους πυροσβέστες.
6. Στον τομέα της προστασίας από πυρκαγιές και της δασοπυρόσβεσης πρέπει να αξιοποιηθεί το ανθρώπινο κεφάλαιο στις τοπικές κοινωνίες, αφού όμως τους δοθεί κατάλληλη εκπαίδευση και εξοπλισμός, καθώς και οι εθελοντικές ομάδες πυροπροστασίας. Οι τοπικές κοινωνίες πρέπει να αποκτήσουν ξανά ενεργό ρόλο, όπου αυτό είναι εφικτό, και να είναι σε θέση να κινητοποιούνται άμεσα και αποτελεσματικά, έχοντας κατάλληλα μέσα και γνώσεις. Ιδιαίτερα κίνητρα πρέπει να δοθούν για να επιστρέψουν πληθυσμοί και να συμμετάσχουν στη διαχείριση των ορεινών δασών.
7. Η σύνταξη των δασικών χαρτών, που είναι αυτονόητη υποχρέωση της πολιτείας για την αποτύπωση των δασικών οικοσυστημάτων και τη χαρτογραφική τους καταγραφή παραμένει τόσα χρόνια ανεκτέλεστη και αποκλείεται από κάθε επιχειρησιακό προγραμματισμό και χρηματοδοτική πρόβλεψη των συναρμόδιων υπουργείων. Πρέπει επιτέλους να λάβει τέλος η σκόπιμη (;) αναβολή της σύνταξής τους, καθώς οι δασικοί χάρτες αποτελούν έργο απολύτως απαραίτητο για τη σύνταξη του δασολογίου και το μόνο αποτελεσματικό εργαλείο για την προστασία των δασών και της δημόσιας περιουσίας.
8. Ισχυρό νομοθετικό πλαίσιο. Σε νομοθετικό επίπεδο η αλλαγή του άρθρου 24 του Συντάγματος με στόχο να περιοριστεί η προστασία των δασών θα ήταν καταστροφική, όχι μόνο για το περιβάλλον αλλά και για την ζωή των μελλοντικών γενεών. Χρειαζόμαστε όσο ποτέ το δάσος, ιδιαίτερα σε μια εποχή που η κλιματική αλλαγή απαιτεί επέκταση και όχι περιορισμό των δασών για να περιοριστεί το διοξείδιο του άνθρακα στην ατμόσφαιρα.
9. Εφαρμογή του νόμου. Καμία ως τώρα κυβέρνηση δεν έχει προβεί σε δραστικά μέτρα τιμωρίας του παραβάτη. Στην Ελλάδα «ο ρυπαίνων δεν πληρώνει» και «ο αυθαιρέτων νομιμοποιείται». Η ανάγκη αυστηρής και δίκαιης τήρησης του νόμου είναι επιτακτική και δεν χωρά άλλες αναβολές. Τα πολιτικά κόμματα πρέπει να δεσμευτούν ότι τα στελέχη τους, και πολύ περισσότερο άτομα που καταλαμβάνουν δημόσια αξιώματα, όπως υπουργοί, βουλευτές, γενικοί γραμματείς, διοικητές οργανισμών κ.ά. που θα αποδειχθεί ότι έχουν χτίσει παράνομα μέσα σε δάση και δασικές περιοχές ή που έχουν καταπατήσει ή διευκολύνει άλλους να καταπατήσουν παρόμοιες εκτάσεις, θα χάσουν το αξίωμά τους και θα τίθενται οριστικά εκτός κόμματος, εκτός των άλλων ποινικών συνεπειών που θα πρέπει να αντιμετωπίσουν. Περιπτώσεις όπως αυτή της κατασκευής «αναψυκτηρίου» από πρώην υπουργό μέσα στη ζώνη προστασίας του Υμηττού, πρέπει να επισύρουν όχι μόνο πρόστιμα αλλά και ποινικές ευθύνες, ενώ πρέπει αυτόματα να κατεδαφιστεί το αυθαίρετο.
10. Η δημιουργία ενός «Ανεξάρτητου Οργανισμού Προστασίας των Δασών από την Αυθαίρετη Δόμηση» με επαρκές θεσμικό πλαίσιο, μέσα, προσωπικό και πόρους για την κατεδάφιση όλων των αυθαιρέτων μέσα σε δάση και δασικές περιοχές είναι η αναγκαία απάντηση στον φόβο των εκάστοτε κυβερνήσεων μπροστά στο υποτιθέμενο πολιτικό κόστος κατεδάφισης τους. Μια πολιτική επαναφοράς του δικαίου στη διαχείριση των δημόσιων αγαθών, όπως είναι το δάσος, είναι απαίτηση πλέον σημαντικού τμήματος της ελληνική κοινωνίας.
11. Η κλιματική αλλαγή αλλάζει τα πάντα και πρέπει να λαμβάνεται πλέον σοβαρά υπόψη σε όλες τις πολιτικές και πρακτικές, πολύ περισσότερο που είναι γνωστό ότι θα έχει επιπτώσεις στα οικοσυστήματα και τα δάση. Η αύξηση της θερμοκρασίας ήδη κατά περίπου 1 βαθμό Κελσίου στην περιοχή μας (με προοπτική να αυξηθεί άλλους 3-3,5 βαθμούς μέσα στον αιώνα), η μείωση των βροχοπτώσεων και η αύξηση της εξάτμισης, η μείωση της υγρασίας σε άλλοτε υγρά δάση, η μεγαλύτερη συχνότητα και διάρκεια ακραίων φαινομένων όπως οι καύσωνες στην Ελλάδα, θα αυξήσουν κατακόρυφα τους κινδύνους για τα δάση. Οι πυρκαγιές μπορεί να είναι πιο συχνές και πιο καταστροφικές και αν δεν υπάρξει η κατάλληλη προετοιμασία, κινδυνεύουμε άμεσα να χάσουμε όλα τα δάση, ακόμα και αυτά που λόγω υγρασίας δεν καίγονταν παλιότερα και βρίσκονται σε μεγαλύτερο υψόμετρα. Αυτά τα δάση είναι τα πλέον ευάλωτα και δεν θα μπορέσουν να ξαναδημιουργηθούν. Απαιτείται, λοιπόν, μια συστηματική παρακολούθηση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και προσαρμογή στα νέα δεδομένα των πολιτικών προστασίας των δασών, πρόληψης πυρκαγιών και έγκαιρης κατάσβεσης τους και στον τομέα αυτό θα ήταν χρήσιμη η ανταλλαγή εμπειριών και η μόνιμη συνεργασία σε μεσογειακό επίπεδο μεταξύ Ελλάδας, Ιταλίας, Γαλλίας, Ισπανίας, Κύπρου, Τουρκίας και Πορτογαλίας αλλά και με τις Βαλκανικές χώρες.
12. Η αποκατάσταση των πυρόπληκτων περιοχών πρέπει να λαμβάνει υπόψη την υποχρέωση διατήρησης του δασικού χαρακτήρα των περιοχών (και όχι αλλαγής χρήσεων γης) και οικολογικής αναγέννησης του δομημένου περιβάλλοντος αλλά και του κοινωνικού και παραγωγικού ιστού των περιοχών που πλήττονται.

Τις παραπάνω θέσεις οι Οικολόγοι Πράσινοι προσπαθήσαμε να γνωστοποιήσουμε σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο κοινό, τόσο μέσα από το διαδίκτυο όσο και μέσα από ραδιοφωνικές παρεμβάσεις. Την άνοιξη, με αφορμή την Ημέρα Δασοπονίας (20 Μαρτίου) προειδοποιούσαμε για την καταστροφή που ξαναέρχεται ζητώντας έγκαιρη στελέχωση της Δασικής Υπηρεσίας για τα έργα καθαρισμού των δασών και υπευθυνότητα από την Κυβέρνηση στην πολιτική που ασκεί. Στις 18.06.2009 παραχωρήσαμε Συνέντευξη Τύπου, όπου επισημάναμε πάλι τα προβλήματα στη δασική διαχείριση και προτείναμε άμεσες λύσεις, εκλιπαρώντας για τις αναγκαίες ενέργειες από την Πολιτεία που θα προλάβουν το κακό. Τελικά, το φετινό καλοκαίρι δυστυχώς μας επιβεβαίωσε. Και είμαστε σήμερα εδώ (μετά από μερικές πρόσφατες συνεντεύξεις τύπου στην Αθήνα και στην Πελοπόννησο) να συζητάμε για τη δασοπροστασία και το «εθνικό συμφέρον», ακριβώς γιατί τίποτα δεν άλλαξε σε θετική κατεύθυνση. Επιπλέον, αρκετά πράγματα χειροτέρευσαν για λόγους «δημοσίου συμφέροντος», όπως θα ακούσετε και από τις εισηγήσεις στη β΄ ενότητα της ημερίδας.

Η παρουσία, λοιπόν, των Οικολόγων Πράσινων καθίσταται αναγκαία τόσο σε κεντρικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο. Η Θεματική μας Ομάδα για το Περιβάλλον και οι Τοπικές Κινήσεις στην περιφέρεια θα συνεχίσουμε τον αγώνα που δίνουμε σχεδόν δύο χρόνια τώρα για την αλλαγή της δασικής πολιτικής και την επίτευξη ουσιαστικής προστασίας και διαχείρισης του δασικού πλούτου της χώρας. Ελπίζουμε να ανταποκριθείτε στο κάλεσμά μας και να γίνει κοινός ο αγώνας μας για το αυτονόητο: την προστασία της δημόσιας περιουσίας και της ανθρώπινης ζωής.